Bệnh sán chó là tình trạng nhiễm ký sinh trùng do Toxocara canis gây ra. Đây là bệnh lý nguy hiểm vì ấu trùng có thể di chuyển và gây tổn thương nhiều cơ quan như gan, phổi, mắt, não, thậm chí dẫn đến mù lòa, hoại tử cơ quan hoặc tử vong nếu không được can thiệp kịp thời.
Bệnh sán chó là gì?
Bệnh sán chó còn được gọi là bệnh nang sán chó hay bệnh ấu trùng sán chó di chuyển. Bệnh xảy ra khi trứng của ký sinh trùng Toxocara canis xâm nhập vào cơ thể người và phát triển thành ấu trùng. Đối tượng mắc bệnh thường là trẻ em từ 3 – 10 tuổi, tuy nhiên người lớn vẫn có nguy cơ nhiễm bệnh nếu tiếp xúc với nguồn lây.
Các thể bệnh sán chó thường gặp
Thể ấu trùng di chuyển nội tạng
Đây là thể bệnh nặng nhất, thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi. Biểu hiện đặc trưng gồm gan to, tổn thương gan, sốt kéo dài, hen suyễn, tăng bạch cầu ái toan. Trường hợp nặng, ký sinh trùng có thể xâm nhập hệ thần kinh gây viêm não, viêm cơ tim và nguy cơ tử vong cao.
Thể ấu trùng di chuyển ở mắt
Thể này thường xuất hiện ở trẻ từ 5 – 10 tuổi với các triệu chứng tập trung tại mắt như giảm thị lực, lé mắt, viêm trong mắt. Nếu không được điều trị sớm, bệnh có thể dẫn đến mù lòa vĩnh viễn.
Một số thể bệnh khác ít gặp hơn
- Thể thần kinh: viêm màng não, viêm rễ thần kinh, động kinh, suy giảm trí nhớ.
- Thể thông thường: đau bụng, nổi mẩn ngứa, mệt mỏi, khó thở.
- Thể che đậy: ho kéo dài, đau đầu, rối loạn tiêu hóa, dễ bị bỏ sót.
Nguyên nhân gây bệnh sán chó
Con người nhiễm bệnh chủ yếu do vô tình ăn hoặc uống phải trứng sán chó có trong đất, nước, thực phẩm nhiễm bẩn. Ngoài ra, tiếp xúc gần với chó mèo mang mầm bệnh, đặc biệt là chó mèo chưa được tẩy giun, cũng làm tăng nguy cơ nhiễm ký sinh trùng.
Thói quen ăn rau sống, hải sản sống, không rửa tay trước khi ăn là những yếu tố thuận lợi khiến trứng sán xâm nhập vào cơ thể.
Dấu hiệu và hình ảnh nhận biết bệnh sán chó
Dấu hiệu thường gặp
Ở giai đoạn đầu, bệnh thường biểu hiện mờ nhạt và dễ nhầm với các bệnh dị ứng da thông thường. Các triệu chứng có thể gồm:
- Ngứa da, nổi mề đay, mẩn đỏ
- Xuất hiện các cục u nhỏ hoặc mụn mủ trên da
- Mệt mỏi, chán ăn
Khi ấu trùng di chuyển đến các cơ quan khác, người bệnh có thể gặp:
- Đau bụng, vàng da, gan to
- Ho kéo dài, khó thở, đau ngực
- Đau đầu, co giật, rối loạn thần kinh
- Sụt cân không rõ nguyên nhân
Hình ảnh bệnh sán chó
Bệnh sán chó gây ra biến chứng gì?
Nếu không điều trị kịp thời, ấu trùng sán chó có thể gây tổn thương nặng tại nhiều cơ quan, dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như:
- Tổn thương hệ thần kinh trung ương
- Viêm cơ tim, viêm phổi
- Hoại tử gan, suy gan
- Viêm thận
- Mù lòa
- Nguy cơ tử vong
Chẩn đoán bệnh sán chó
Do triệu chứng không đặc hiệu, bệnh sán chó thường được chẩn đoán thông qua các xét nghiệm hỗ trợ như:
- Siêu âm, chụp CT, X-quang để phát hiện tổn thương nội tạng
- Xét nghiệm máu tìm kháng thể kháng Toxocara
- Xét nghiệm bạch cầu ái toan
- Đánh giá chức năng gan, miễn dịch
Cách điều trị bệnh sán chó
Việc điều trị cần được thực hiện sớm và theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Phương pháp chính là sử dụng thuốc diệt ký sinh trùng kết hợp thuốc chống viêm, chống dị ứng khi cần thiết.
- Trường hợp nhẹ: dùng thuốc kháng histamin để giảm ngứa
- Trường hợp trung bình – nặng: sử dụng Albendazole hoặc Mebendazole theo liệu trình
- Thể tổn thương mắt hoặc thần kinh: kết hợp corticosteroid để giảm viêm
Với những trường hợp nặng, không đáp ứng thuốc, bác sĩ có thể chỉ định can thiệp ngoại khoa để loại bỏ nang sán.
Biện pháp phòng ngừa bệnh sán chó
Bệnh sán chó có thể phòng tránh nếu thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh và chăm sóc thú nuôi:
- Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi tiếp xúc với vật nuôi
- Không ăn thực phẩm sống hoặc chưa được nấu chín
- Dọn dẹp phân chó mèo đúng cách
- Vệ sinh môi trường sống thường xuyên
- Tẩy giun định kỳ cho chó mèo
- Khám sức khỏe định kỳ để phát hiện bệnh sớm
Bệnh sán chó là bệnh ký sinh trùng nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và kiểm soát nếu được phát hiện sớm. Chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân và trẻ nhỏ là yếu tố quan trọng giúp hạn chế những biến chứng đáng tiếc do bệnh gây ra.
