Rau cải canh có mùi vị cay nồng đặc trưng, thường xuất hiện trong các món canh, dưa muối chua hoặc ăn sống kèm bánh xèo. Không chỉ là thực phẩm quen thuộc, loại rau này còn được đánh giá cao nhờ nhiều lợi ích đối với sức khỏe và được sử dụng trong các bài thuốc dân gian.
Đặc điểm của cây rau cải canh
- Tên gọi khác: Cải xanh, cải cay, giới tử, cải bẹ xanh, cải dưa
- Tên khoa học: Brassica juncea (L.) Czern. et Coss
- Họ: Cải – Brassicaceae
Rau cải canh thuộc nhóm cây thân thảo, sinh trưởng theo chu kỳ một năm. Kích thước thân và lá thay đổi tùy từng giai đoạn phát triển.
Lá cải canh mọc từ gốc, phiến lá xoăn nhẹ. Khi non, lá có màu xanh nhạt, càng già màu xanh càng đậm. Cuống lá dày, mọng nước, có rãnh lõm ở giữa, mép lá răng cưa không đều. Toàn thân cây mang vị cay và hơi đắng. Khi trưởng thành, cây cho hoa màu vàng nhạt, kết quả chứa hạt tròn.
Loại rau này ưa khí hậu mát lạnh, thường được trồng nhiều vào vụ đông ở miền Bắc. Riêng các vùng cao nguyên có khí hậu mát mẻ quanh năm như Lâm Đồng, Đà Lạt hay Đắk Lắk, cải canh có thể canh tác liên tục.
Cải canh được gieo bằng hạt, sau khoảng 40 – 45 ngày là có thể thu hoạch. Nếu dùng làm rau mầm, thời gian trồng sẽ ngắn hơn.
Thành phần dinh dưỡng của rau cải canh
Lá và hạt là hai bộ phận được sử dụng phổ biến nhất. Lá dùng làm rau ăn hàng ngày, còn hạt thường được dùng làm thuốc hoặc ép dầu mù tạt.
Rau cải canh chứa nhiều thành phần dinh dưỡng như:
- Chất xơ
- Vitamin A, B, C, K
- Chất kiềm
- Albumin
- Axit nicotinic
- Caroten
- Kali
Nhờ giá trị dinh dưỡng cao, cải canh thường xuyên xuất hiện trong bữa ăn của nhiều gia đình Việt.
Công dụng của rau cải canh đối với sức khỏe
1. Hỗ trợ giảm cholesterol, bảo vệ tim mạch
Ăn rau cải canh thường xuyên giúp kiểm soát cholesterol xấu, tăng đào thải chất béo qua đường tiêu hóa, từ đó hỗ trợ bảo vệ hệ tim mạch. Nên bổ sung loại rau này từ 2 – 3 bữa mỗi tuần.
2. Hỗ trợ giảm ho khan, ho đờm kéo dài
Theo y học cổ truyền, cải canh giúp tiêu đàm, ích khí huyết, phù hợp với các trường hợp ho khan, ho có đờm đặc.
- Chuẩn bị: 100g cải canh, 100g cá lóc (hoặc thịt băm, phổi lợn)
- Cách dùng: Nấu canh ăn mỗi ngày 1 lần, có thể thêm gừng để tăng hiệu quả.
3. Tốt cho hệ tiêu hóa, phòng táo bón
Hàm lượng chất xơ dồi dào giúp cải thiện nhu động ruột, hỗ trợ phòng và giảm táo bón, đồng thời tạo môi trường thuận lợi cho lợi khuẩn đường ruột.
4. Bồi bổ gân xương, hoạt huyết, hóa đàm
Món canh cải canh nấu cua đồng không chỉ bổ dưỡng mà còn giúp mạnh gân xương và giảm ứ trệ khí huyết.
5. Hỗ trợ phòng ngừa ung thư bàng quang
Nhờ tác dụng lợi tiểu tự nhiên, cải canh giúp hạn chế ứ đọng nước tiểu, giảm nguy cơ hình thành các yếu tố gây tổn thương tế bào bàng quang.
6. Hỗ trợ thận yếu, huyết hư, đau bụng kinh
Kết hợp cải canh với cật heo trong bữa ăn giúp bổ khí huyết, hỗ trợ phụ nữ bị rong kinh, đau bụng kinh và người cao tuổi có thể trạng suy yếu.
7. Tốt cho người bị bướu cổ do cường giáp
Rau cải canh cung cấp vitamin A và K, hỗ trợ chức năng tuyến giáp. Tuy nhiên, người bị suy giáp không nên sử dụng.
8. Bồi bổ cơ thể, làm đẹp da, lợi sữa
Nấu cải canh với giò lợn giúp bổ huyết, làm mịn da, tăng cường sức khỏe cho phụ nữ sau sinh và trẻ em.
9. Hỗ trợ giảm hen suyễn, ho đờm nhiều
Hạt cải canh được dùng trong các bài thuốc sắc uống nhằm hỗ trợ giảm đờm, giảm ho theo kinh nghiệm dân gian.
10. Hỗ trợ phòng và cải thiện bệnh gout
Cải canh có tính kiềm, không chứa purin, giúp đào thải axit uric và giảm sưng đau khớp.
11. Hỗ trợ điều trị mụn nhọt
Hạt cải canh giã nát kết hợp hành củ có tác dụng giảm sưng viêm, kháng khuẩn khi đắp ngoài da.
12. Giảm sổ mũi, buồn nôn, đau nhức xương khớp
Món canh cải canh nấu gừng và cá giúp làm ấm cơ thể, giảm đau nhức và cải thiện tiêu hóa.
13. Tăng cường sức đề kháng
Vitamin C trong cải canh giúp nâng cao hệ miễn dịch, bảo vệ cơ thể trước tác nhân gây bệnh.
14. Hỗ trợ kiểm soát cân nặng
Chất xơ giúp tạo cảm giác no lâu, hạn chế thèm ăn, phù hợp cho người thừa cân.
15. Làm đẹp da
Bổ sung cải canh thường xuyên giúp cung cấp vitamin và khoáng chất, hỗ trợ tái tạo làn da khỏe mạnh.
16. Hỗ trợ cải thiện chức năng gan
Món dưa cải canh nấu cá chép thường được dùng để hỗ trợ giảm men gan và các vấn đề về gan.
17. Bồi bổ sức khỏe cho trẻ em, người già, phụ nữ sau sinh
Nấu cải canh với thịt băm giúp bổ dưỡng, dễ tiêu hóa.
18. Hỗ trợ đường tiết niệu và tuyến tiền liệt
Canh cải canh nấu ngao giúp lợi tiểu, hỗ trợ các vấn đề đường tiết niệu.
19. Giải nhiệt, giảm nóng trong
Dùng rau cải canh nấu nước uống giúp thanh nhiệt cơ thể trong ngày nóng.
20. Hỗ trợ giảm viêm khí quản
Hạt cải canh sao thơm, sắc nước uống theo kinh nghiệm dân gian.
21. Giảm đau nhức xương khớp
Hạt cải canh giã nát trộn bột mì đắp ngoài giúp giảm đau tại chỗ.
22. Hỗ trợ giảm viêm họng
Hạt cải canh giã nhuyễn đắp ngoài vùng yết hầu giúp giảm đau rát họng.
23. Hỗ trợ giảm đau dạ dày, lạnh bụng
Hạt cải canh tán bột uống cùng rượu ấm theo liều lượng phù hợp.
Lưu ý khi sử dụng rau cải canh
- Không nên nấu quá lâu để tránh mất vitamin C.
- Dưa cải muối cần chín vàng mới sử dụng, tránh ăn khi đói.
- Người suy giáp không nên dùng cải canh.
- Trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người đang tiêu chảy không nên ăn cải canh sống.
Trên đây là tổng hợp những công dụng nổi bật của rau cải canh và cách sử dụng hợp lý. Khi dùng để hỗ trợ điều trị bệnh, nên tham khảo ý kiến chuyên môn để đảm bảo an toàn và phù hợp với thể trạng.
